A.
DanTest : Algemeen
We weten allemaal dat stress onder meer invloed heeft
op het hart : ‘de schrik sloeg om het hart‘, ‘het
hart bonkt in de keel’, ‘een gebroken hart’
en ‘met pijn in het hart’. Door middel van ECG of
electrocardiografie meet de DanTest de toestand van het hart en
vertaalt deze gegevens met uitgekiende software in gemakkelijk
begrijpbare informatie en getallen.
1.
Stress
Waarom is het nu zo belangrijk om te weten hoeveel stress men
heeft ? Eerst een aantal belangrijke feiten over stress.
Ten eerste : we kunnen niet zonder stress. Zonder stress zouden
we een leven vol verveling leiden. Soms moeten we even de spanning
en de adrenaline door ons lichaam voelen stromen : ‘vol
verwachting klopt ons hart’.
Ten tweede : niet iedereen reageert
hetzelfde op dezelfde ‘stressoren’. Wat voor de
ene persoon een stressvolle bezigheid is, kan voor de andere
persoon een manier zijn om zich te ontspannen. Denk daarbij
bijvoorbeeld aan autorijden. Het is duidelijk dat het lichaam
en het hart van die ene persoon anders zal reageren op het autorijden
dan dat van die andere. De ene persoon kan nu eenmaal veel meer
stress aan dan de andere.
Ten derde : niet alleen negatieve
stressoren zijn per definitie slecht voor de gezondheid. De
meeste mensen weten dat ook een huwelijk, hoewel een positieve
gebeurtenis, ook een zeer stressvolle kan zijn. En wat denkt
u van vakantiereizen, het aanpassen aan een ander klimaat, anders
eten, en in een ander bed slapen.
2. Stress en gezondheid
De laatste jaren is het uit de biomedische wetenschap duidelijk
geworden dat stress aan de basis ligt van vele gezondheidsproblemen
of daar in ieder geval een flinke bijdrage aan kan leveren.
Denk bijvoorbeeld aan hart- en vaatziekten, maagzweren, vatbaarheid
voor infecties, nek- en rugklachten, RSI-klachten, overspannenheid
en burn-out, hoge bloeddruk, gewichtsschommelingen, en zelfs
kanker.
Het probleem hierbij is dat
men wel de gevolgen van stress kan zien in de vorm van ziekten,
maar dat de oorzaak ervan, de stress zelf, een ongrijpbaar en
onmeetbaar verschijnsel bleef.
Stress is een sluipend gevaar omdat men de gevolgen ervan niet
kan zien aankomen, totdat het te laat is en het zich uit in
de vorm van een ziekte.
Sterker nog, mensen die onder
stress staan functioneren nog vaak goed en voelen zich ook nog
goed, omdat stress de signalen van het lichaam maskeert en mensen
die signalen onderdrukken of ontkennen. Hoe vaak hoor je niet
: ‘We snappen er niets van, hij was zo gezond als een
vis, hij was nooit ziek en nu ……’.
Bij stress is de emmer die zoals
in het spreekwoord overloopt als er een druppel teveel in komt.
Het is de optelsom van vele dingen die in en om ons heen gebeuren.
3. Oorzaken van stress
Stress kan vele oorzaken hebben. We noemen er een paar.
Werkstress :
zware lichamelijke arbeid bijvoorbeeld in de bouw, gevaarlijke
beroepen zoals taxichauffeur, politieagent en militair, verveling
op het werk, spanningen tussen collega’s of superieuren,
slechte werkomgeving, mentale werkdruk zoals deadlines en targets,
dreiging en onzekerheid van ontslag of werkeloosheid, enz..
Studiestress :
studeren, tentamen, examens, stages, zelfstandig wonen en aanpassen
aan nieuwe omgeving, enz..
Gezinsstress :
spanningen in het gezin, ruzie of dreiging van scheiding, verdeling
van huishoudelijke taken, verantwoordelijkheid voor kinderen,
hypotheek, enz..
Omgevingsstress :
milieuverontreiniging, passief roken, uitlaatgassen, lawaai,
verkeer en files, electrosmog, enz..
Lichamelijke stress
: lichamelijke arbeid, (top-)sport, reizen, jet-lag,
fast food, roken, alcohol, drugsgebruik, pijn of lichamelijke
klachten, enz..
De ontwikkeling van de DanTest
gaat terug tot de eerste ruimtevluchten waarbij wetenschappers
probeerden op simpele wijze een indruk te krijgen van de gezondheids-toestand
en de stress van kosmonauten die ver weg in de ruimte vertoefden.
|
B.
Health Manager : Sympaticus
en parasympaticus
1. Ons lichaam heeft twee zenuwstelsels, namelijk :
- het centrale zenuwstelsel
dat denken, spreken, handelen en bewegen stuurt en waar we grote
mate van controle op kunnen uitoefenen, en
- het autonome zenuwstelsel dat vele andere
functies bepaalt en waar we weinig of geen invloed op kunnen
uitoefenen, hartslag, ademhaling, ontlasting, zweten, blozen
en spijsvertering. Maar goed dat deze een aantal van deze functies
vrijwel automatisch gaan en dat men hier niet al teveel invloed
op hoeft en kan uitoefenen.
Dieren daarentegen hebben
wel een even goed ontwikkeld autonoom zenuwstelsel, maar een
veel minder ontwikkeld centraal zenuwstelsel dan wij als mens
dat hebben.
Het autonome zenuwstelsel
bestaat uit twee takken :
- de sympaticus
- de parasympaticus ook wel vagus genoemd.
Deze twee takken zijn van essentieel
belang voor ons bestaan.
De sympaticus is de tak die
ons in staat stelt te overleven in levensbedreigende situaties,
te vechten, te vluchten en te presteren. De stof die hier bijhoort
is adrenaline en het sleutelwoord is : ACTIE !
De hartslag gaat sneller, de
ademhaling gaat sneller, de spijsvertering staat even stil,
het bloed trekt weg uit de huid en gaat naar de spieren, de
hersenen en het hart.
We kunnen de sympaticus evenwel
vergelijken met het gaspedaal van een auto.
De parasympaticus is de tegenhanger
van de sympaticus, en is verantwoordelijk voor herstel, reparatie,
opbouw en rust. De hartslag wordt langzamer, de ademhaling wordt
dieper en rustiger de huid wordt doorbloedt, de spijsvertering
komt op gang, enz.. Het sleutelwoord voor de parasympaticus
is : HERSTEL.
We kunnen de parasympaticus
vergelijken met het rempedaal van een auto.
Als we de vergelijking met
de auto nog even doorzetten :
we weten dat we nergens komen als we het gaspedaal niet intrappen
en/of continu op het rempedaal trappen.
we weten eveneens dat het niet
gezond is om continu plank gas te rijden en/of te rijden met
een remkabel die kapot is.
Kortom : het gaspedaal en het
rempedaal moeten afwisselend ingetrapt worden. Afhankelijk van
de situatie !
Bovendien moeten zowel gaspedaal als rempedaal beiden goed functioneren.
Maar wat is nu de relatie
met stress?
Bij stress trapt men het gaspedaal vol in en functioneert het
rempedaal ook nog eens niet goed. De sympaticus domineert en
de invloed van de parasympaticus is sterk verminderd. Dit noemt
men sympaticotonie. Bij vrijwel iedereen die gestresst is kunnen
we sympaticotonie zien.
De consequenties
De gecompliceerde software van de HealthManager is gedurende
meer dan 30 jaar ontwikkeld en uitgetest op tienduizenden proefpersonen.
Zodoende is er een enorme database ontstaan met alleemlaa ervaringsgegevens.
2. De Stresstest van
de Healthmanager
Deze kan goed worden gebruikt om de belangrijke balans tussen
de sympaticus en de parasympaticus te meten. Het is vooral deze
balans of liever gezegd de disbalans die verantwoordelijk is
voor de schadelijke effecten van stress.
In vrijwel alle gevallen is
de sympaticus te hoog en de parasympaticus te laag. Dit komt
door een continue activatie van de sympaticus door de stress,
het lichaam wordt continu in opperste paraatheid gebracht, terwijl
er te weinig tijd en aandacht is voor herstel, uitrusten en
ontspannen. Onze intelligentie speelt ons daarbij parten.
Terwijl de sympaticus erg belangrijk
is om te overleven in levensbedreigende situaties is dit systeem
niet verder ontwikkeld in de loop der evolutie en reageren wij
op spanningssituaties, die niet levensbedreigend zijn, toch
nog met het inschakelen van de sympaticus.
Dank zij onze intelligentie
kunnen we terugkijken naar het verleden en leren van onze ervaringen,
dat is leuk, maar bij het terugdenken aan een stressvolle ervaring
schakelt ook de sympaticus weer aan. Denk aan ziekten of ongelukjes,
denk aan verdrietige situaties en de sympaticus wordt alweer
geactiveerd.
Onze intelligentie stelt ons
ook in staat om vooruit te kijken, in de toekomst.
Dat is prachtig, maar het betekent ook dat wij ons al zorgen
gaan maken over toekomstige gebeurtenissen die vaak ook al niet
levensbedreigend van aard zijn. En ook dan gaat de sympaticus
werken, denk aan examens, evaluatiegesprekken, moeilijke beslissingen,
enz..
De grote kunst is het natuurlijk
om de sympaticus alleen dan te laten werken als het nodig is,
in levensbedreigende situaties of in situaties waar extra lichamelijke
of mentale inspanning wordt gevergd. En om de sympaticus vervolgens
zo snel mogelijk weer uit te schakelen en de parasympaticus
te laten domineren.
Vaak blijft de sympaticus nog lang nadat het echt nodig was,
nog “nabranden”.
Samenvattend : het grote probleem
met stress is dat de sympaticus te vaak en te lang wordt ingeschakeld
(onbewust) en dat men hem niet weer kan uitschakelen, dat noemen
we sympaticotonie. Tegelijkertijd is de parasympaticus vaak
uitgeschakeld en biedt onvoldoende tegenwicht. Deze disbalans
wordt chronische sympaticotonie genoemd en die is verantwoordelijk
voor de meeste stress-gerelateerde aandoeningen.
Slechts door deze balans te
meten door middel van de HealthManager zijn we in staat om gericht
de verstoorde balans tussen parasympaticus en sympaticus weer
in evenwicht te brengen. Want hoe kun je iets veranderen in
de juiste richting als je niet weet waar je nu bent ?
|
